Thứ Tư, 19/9/2018
Hotline: 08045542 - 08045075
Độc đáo các bảo vật quốc gia mới được công nhận ở Bắc Ninh
Cột đá chùa Dạm (Nguồn: baobacninh.com.vn) 

Ngày 25/12/2017, tại Quyết định số 2090/QĐ-TTg Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc công nhận thêm 24 bảo vật quốc gia. Tỉnh Bắc Ninh có thêm 3 Bảo vật Quốc gia được công nhận đợt này gồm: Cột đá chạm rồng chùa Dạm (Niên đại: Thế kỷ XI, hiện lưu giữ tại Chùa Dạm, xã Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh); Bộ tượng 10 linh thú Chùa Phật Tích (Niên đại: Thế kỷ XI, hiện lưu giữ tại Chùa Phật Tích, xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh); Bộ tượng Phật Tứ Pháp vùng Dâu - Luy Lâu (Niên đại: Thế kỷ XVIII, hiện thờ tại Chùa Dâu, Chùa Phi Tướng, xã Thanh Khương; Chùa Dàn, xã Trí Quả, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). 

Cột đá chùa Dạm

Có niên đại từ thế kỉ XI cùng thời gian xây dựng chùa, đến nay bảo vật còn tương đối nguyên vẹn.

Cấu trúc cột đá được chia làm hai phần, phần cột và phần bệ. Đây được coi là một trong những hiện vật điêu khắc hoành tráng, hoàn mỹ nhất trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam. Hiện nay, cột đá được đặt tại cấp nền thứ hai bên trái của chùa.

Cột đá chùa Dạm được chế tác với hình thức độc đáo. Đôi rồng trang trí trên thân cột với những đường nét tinh xảo, sống động theo đồ án “lưỡng long hiến châu”. Tác phẩm điêu khắc này mang nét đặc trưng mỹ thuật thời Lý. Toàn thân rồng có vẩy khép, uốn lượn nhịp nhàng, mềm mại. Chân rồng có 5 móng, cong và nhọn sắc như móng chim, chân trước dâng viên ngọc sáng. Ngoài đôi rồng, người thợ còn dùng những chi tiết hoa văn cúc dây để “trám” vào chỗ trống trên thân cột cho thêm phần hài hòa, sinh động.

Cột đá chùa Dạm gắn liền với lịch sử hình thành và xây dựng ngôi chùa nên đóng vai trò rất lớn trong việc tìm hiểu quy mô, kiến trúc ngôi chùa này. Đây là hiện vật còn bảo lưu nguyên vẹn đặc trưng mỹ thuật thời Lý nói chung, mỹ thuật Phật giáo thời Lý nói riêng.

  Tượng linh thú chùa Phật Tích
(Nguồn: tiendu.bacninh.gov.vn)

Bộ tượng 10 linh thú chùa Phật Tích

Nhóm bảo vật này được tạo tác vào thế kỉ thứ XI, xếp đối xứng nhau phía trước hành lang tòa Tiền đường chùa Phật Tích.

Đặc biệt, các tác phẩm được làm bằng khối đá liền (duy nhất có tác phẩm tượng trâu ở dãy bên phải được ghép từ 2 khối đá) nhưng các chi tiết như tai, đuôi, sừng… được chắp nhờ những lỗ mộng.

Khác với cách thể hiện tỉ mỉ, chi tiết của các tác phẩm điêu khắc cùng thời, tượng linh thú đá lại thiên về những mảng khối lớn, chắc, khỏe theo xu hướng tả thực, sinh động nhưng vẫn toát lên vẻ vui hòa, an nhiên theo đúng tinh thần Phật giáo.

Hiện vật có ý nghĩa quan trọng đối với mỹ quan không gian tổng thể ngôi chùa. Hệ thống tượng thú đá này kết hợp với các tác phẩm điêu khắc đá cùng thời (tượng A Di Đà, điêu khắc rồng tại ao rồng …) tạo nên vẻ đẹp cổ kính, nét độc đáo riêng biệt mà hiếm ngôi chùa nào có được.

Hệ thống tượng linh thú chùa Phật Tích cho thấy sự phong phú, đa dạng về đề tài cũng như chủ đề sáng tác đối với mỹ thuật Phật giáo thời Lý nói riêng, lịch sử mỹ thuật Phật giáo Việt Nam nói chung.

Việc giải mã ý nghĩa biểu tượng hệ thống tượng linh thú này gắn với thuyết “vật linh” của Phật giáo sẽ cho ta thấy nét đặc trưng tư tưởng triết học Phật giáo, phổ độ chúng sinh, giác ngộ muôn loài.

 Tượng Pháp Vân chùa Dâu (Nguồn: baobacninh.com.vn)

Bộ tượng Tứ pháp vùng Dâu-Luy Lâu

Các pho tượng gồm tượng Pháp Vân (chùa Dâu), Pháp Vũ (chùa Đậu), Pháp Lôi (chùa Tướng), Pháp Điện (chùa Dàn). Cả 4 pho tượng Tứ pháp đều được làm bằng chất liệu gỗ, có cùng khung niên đại với nhau, được tạo tác vào thế kỉ XVIII.

Chỉ duy nhất vùng Dâu-Luy Lâu mới có đầy đủ hệ thống tượng Tứ Pháp với 4 pho tượng nói trên. Nghiên cứu về những pho tượng trên sẽ thấy đặc trưng của văn hóa Phật giáo, là minh chứng chân xác quá trình du nhập và phát triển Phật giáo Việt Nam.

Nghệ thuật tạo tượng vẫn bảo lưu đậm nét cách tạo hình của Phật giáo Ấn Độ nguyên thủy, kết hợp với đặc trưng văn hóa bản địa để tạo nên một sản phẩm nghệ thuật Phật giáo mang màu sắc Việt Nam.

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh, qua 6 lần xét duyệt toàn tỉnh có 8 nhóm bảo vật quốc gia. Nét đặc trưng của các bảo vật tỉnh Bắc Ninh đó là đều nằm trong không gian di tích, có chất liệu bằng gỗ hoặc đá.

Ngoài 8 nhóm bảo vật đã được công nhận, Bắc Ninh còn hơn 10 nhóm bảo vật quý, xứng tầm bảo vật quốc gia. Những năm tiếp theo, Bắc Ninh tiếp tục làm hồ sơ đề nghị công nhận để bảo vật được đánh giá đúng với giá trị của nó.

Tỉnh Bắc Ninh đang tích cực đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị các bảo vật. Tỉnh chỉ đạo các cơ quan thực hiện việc bảo quản đặc biệt theo chất liệu đối với từng bảo vật quốc gia, có báo cáo định kỳ về tình trạng kỹ thuật bảo vật quốc gia./.

Quang Minh (Theo TTXVN)

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi