Thứ Năm, 20/9/2018
Hotline: 08045542 - 08045075
Gốm Bát Tràng – Sản phẩm của tinh hoa Văn hóa Việt
Du khách quốc tế cùng các bạn trẻ Việt Nam hứng thú làm gốm (Ảnh : Lê Hiền) 

Làng gốm Bát Tràng nép mình bên tả ngạn sông Hồng, thuộc huyện Gia Lâm, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội hơn 10km về phía Đông – Nam. Làng Bát Tràng có lịch sử hơn 500 năm gắn bó với nghề làm gốm. Từ xa xưa, gốm Bát Tràng đã đi sâu vào tâm thức người Việt :

“Uống chung một chén Bát Tràng
Rồi mai em có sang ngang cũng đành
Áo hồng, men ngọc, tóc xanh
Dòng sông quê mãi long lanh mộng vàng
Ước gì anh lấy được nàng
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây”

Gốm Bát Tràng từ xưa đến nay đã lưu hành trên khắp mọi miền đất nước, thậm chí ra cả nước ngoài. Sản phẩm gốm Bát Tràng như lọ độc bình, song bình, bát vẽ chuồn, bát vẽ các tích cổ... đã được các thương lái Bồ Ðào Nha, Nhật Bản, Hà Lan, Pháp... mua với số lượng lớn. Nhiều nghệ nhân Nhật Bản đã bắt chước phong cách tạo hình, nét vẽ phóng khoáng, màu men đa dạng, giản dị, mộc mạc mà sâu lắng của gốm Bát Tràng.

Hầu hết sản phẩm của làng gốm Bát Tràng làm bằng thủ công; thể hiện tài năng sáng tạo và kinh nghiệm của những nghệ nhân, thợ gốm được lưu truyền qua rất nhiều thế hệ. Đấy chính là nét đặc sắc và cũng là thế mạnh của làng nghề truyền thống Bát Tràng. Do tính chất của nguyên liệu làm gốm và việc tạo dáng đều làm trên bàn xoay cùng với việc sử dụng các loại men khai thác từ truyền thống, nên đồ gốm Bát Tràng có bản sắc riêng. 

Sắc gốm Bát Tràng (Ảnh : Lê Hiền) 

Để làm ra đồ gốm người thợ gốm phải qua các khâu: chọn đất, xử lý và pha chế đất, tạo dáng tạo hoa văn, phủ men, kinh nghiệm truyền đời của làng gốm bát tràng là “Nhất xương nhì da thứ ba dạt lò” nghĩa là đất làm gốm phải đảm bảo độ rắn chắc cho sản phẩm, kế đó là kĩ thuật tạo men, men nâu, men xanh lam, men rêu, men rạn… Cuối cùng người thợ gốm phải thật kinh nghiệm trong khâu nung lò để có được sản phẩm gốm sứ Bát Tràng như ý và không bị lỗi.

Người thợ gốm làng gốm Bát Tràng quan niệm, sản phẩm gốm không khác gì một cơ thể sống, có sự kết hợp hài hòa của ngũ hành là: Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ và trong đó còn mang cả yếu tố tinh thần, sự sáng tạo của con người. Tất cả hòa vào nhau tạo thành bố cục màu sắc thanh nhã cùng với sự tinh tế của con người làng gốm Bát Tràng.

Gốm Bát Tràng tinh xảo trên từng nét vẽ. Lớp men phủ bởi bàn tay tài hoa của người thợ, nên cốt dầy, chắc. Lớp men trắng thường ngả màu ngà đục. Cũng chính vì làm thủ công, nên gốm Bát Tràng rất phong phú về chủng loại từ đồ gia dụng đến đồ thờ cúng, trang trí. Sản phẩm của làng gốm Bát Tràng là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp thủ công tinh xảo với sự sáng tạo nghệ thuật.

Sản phẩm Bát Tràng đa dạng chủng loại (Ảnh : Lê Hiền) 

Sản phẩm gốm sứ Bát Tràng gắn liền với đời sống của người dân làng quê trên cả nước. Các sản phẩm rất thân thuộc với đời sống như bát, đĩa, ấm, chén, bình hoa, lọ lộc bình,... Gốm sứ không chỉ được dùng làm đồ vật sinh hoạt mà còn dùng làm vật trang trí hết sức đẹp mắt, tạo nên nét thân quen của văn hóa Việt.

Gốm Bát Tràng còn là tập hợp những bức tranh dân gian thể hiện được đầy đủ và sống động những phong tục tập quán, đời sống sinh hoạt của người dân xưa và nay: các bức tranh Đông Hồ; cảnh chú bé thổi sáo chăn trâu; cây đa, bến nước, sân đình… Qua bàn tay khéo léo của người nghệ nhân, những cảnh đồng quê, sơn thủy hữu tình, đều được thể hiện lên từng sản phẩm.

Nhờ lịch sử tồn tại và phát triển lâu đời cùng chất lượng sản phẩm tuyệt vời, gốm Bát Tràng ngày càng có vị thế quan trọng trong các mặt hàng lựa chọn để xuất khẩu. Danh tiếng của làng gốm Bát Tràng được mở rộng cả trong và ngoài nước. Du khách quốc tế đến thăm Bát Tràng xuất phát từ sự tò mò, niềm thích thú được khám phá về sản phẩm vốn được coi là “danh bất hư truyền” của vùng đất Thăng Long. Họ lựa chọn sản phẩm gốm Bát Tràng làm những món quà để tặng cho bạn bè, người thân, món quà lưu giữ kỉ niệm đặt chân đến đất nước hình chữ S. Đến đây, người ta không chỉ được quan sát, tìm hiểu mà còn trực tiếp tham gia làm gốm, tự tạo ra sản phẩm mang giá trị tinh thần sâu sắc, góp phần giúp họ thêm hiểu và yêu con người - đất nước Việt Nam

Trải qua bao thăng trầm của thời gian, giữa cuộc sống đương đại nhiều sôi động, làng gốm sứ Bát Tràng vẫn giữ nguyên được nét đẹp, nét tinh hoa vốn có. Những sản phẩm ấy được sinh ra và phát triển trên lãnh thổ Việt Nam, được thổi vào đó tâm hồn của dân tộc Việt. Chúng là một nét đẹp về truyền thống văn hóa, là tinh hoa của dân tộc đã lưu truyền từ đời ông cha gửi gắm đến ngày nay. Bát Tràng xứng đáng là niềm tự hào về sự sáng tạo và trí tuệ của người dân Việt. Việc lưu giữ và phát triển làng nghề truyền thống góp phần tạo nên Văn hóa đặc trưng mà chỉ Việt Nam mới có, nhằm thu hút du khách nước ngoài, quảng bá hình ảnh đất nước, nhất là trong xu thế toàn cầu hóa như hiện nay./.

Lê Hiền (TTĐN)

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi