Thứ Hai, 17/2/2020
Hotline: 08045542 - 08045075
Hội rước pháo làng Đồng Kỵ: Gìn giữ nét truyền thống đặc sắc
 Lễ hội rước Pháo làng Đồng Kỵ luôn thu hút đông người tham gia. (Nguồn: khoanhkhacvietnam.vn)

Hội rước pháo Đồng Kỵ (xã Đồng Quang, Từ Sơn) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2016. Lễ hội diễn ra trong 4 ngày (từ mùng 4 đến hết mùng 7 Tết Kỷ Hợi).

Lễ hội gắn liền với sự tích về đức thánh Thiên Cương ra quân đánh giặc Xích Quỷ.

Theo dân gian truyền lại, thời vua Hùng có ông Cương Công, con trai ông Kinh Bắc quận vương, có công dẹp giặc Xích Quỷ, được vua phong là Thiên Cương. Trên đường dẹp giặc, Thiên Cương đã về Đồng Kỵ tuyển quân chọn tướng. Vào ngày mùng 4 tháng Giêng, ông ra lệnh xuất quân đánh giặc. Thiên Cương chia quân làm 4 tốp và giao cho 4 tướng chỉ huy. Trong buổi xuất quân, mọi người tổ chức đốt pháo hò reo, tạo không khí náo nhiệt, hào hùng để động viên quân sĩ. Khi dẹp giặc xong, Thiên Cương trở về Đồng Kỵ mở hội ăn mừng.

Để nhớ ơn Thiên Cương, làng Đồng Kỵ thờ đức Thiên Cương làm thần hoàng làng tại đình và hàng năm mở hội thi đốt pháo, tái hiện ngày Thiên Cương ra lệnh xuất quân đánh giặc.

Hàng năm, làng sẽ chọn 4 người đến tuổi 50 ở mỗi giáp làm 4 vị tướng xuất quân đánh giặc (quan đám đỏ). Mỗi vị tướng sẽ có trách nhiệm tổ chức quân cũng như làm ra một quả pháo từ nhỏ đến to, quả nhỏ (pháo tư) dài khoảng 5m, quả lớn nhất (pháo nhất) có thể đến 15m, hình quả pháo là hình trụ tròn, đường kính có thể lên tới hơn 1m.

Ngày mùng 3 là lễ rước vua về làng. 20h tối giao thừa là lễ chạy quan đám, dựa theo cuộc tổng động viên quân lính đánh giặc xưa kia.

Mùng 4 là lễ rước pháo ra đình để hội quân, sau lễ thờ thành hoàng làng là phần hấp dẫn nhất của lễ hội là đốt 4 quả pháo (để kích lệ tinh thần quân lính xưa kia). Do pháo quá lớn dễ gây nguy hiểm nên hiện nay theo quyết định của chính phủ về cấm đốt pháo năm 1994, các hình thức của lễ hội đã thay đổi ít nhiều, không còn hội đốt pháo nữa, pháo hiện tại cũng chỉ là pháo giả dùng cho lễ hội.

Sau hội đốt pháo sẽ là lễ xuất quân. Các ông đám sẽ được công trên vai bởi những chàng trai đang độ sung sức làm động tác múa như muốn cổ động tinh thần quân lính và như chào tạm biệt nhân dân đi đánh giặc. Đây là một phong tục hay vẫn đang được duy trì và phát huy.

Hàng tháng trước khi mở hội, các gia đình trong làng thi nhau làm pháo. Pháo để thờ thần và thi đốt trong ngày hội nên được làm rất cẩn thận. Nguyên liệu làm pháo là tre, nứa, rơm, cót, giấy. Trước khi làm nguyên liêu và nơi làm pháo đều được tẩy uế bằng nước gừng. Người làm pháo phải là trai tinh (trai tân). Gia đình nào cũng muốn pháo của mình được giải để làng chọn rước và đốt nên trong qua trình làm pháo được mọi người giữ kín.

Với màu sắc và nét văn hoá riêng có, đây cũng là một trong những lễ hội vùng Bắc Ninh thu hút đông đảo du khách nước ngoài.

Ngoài rước sách tế lễ, rước và thi đốt pháo, trò "dô ông đám," hội làng Đồng Kỵ còn nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật dân gian được tổ chức như bịt mắt bắt dê, đua thuyền, đấu vật, đu tiên, chọi gà, cờ tướng

Đến Đồng Kỵ những ngày vào hội có thể nghe hát Quan họ trên thuyền cả ngày mùng 4 và các buổi sáng mùng 5, 6.

Đây cũng là dịp để đội Tuồng làng thỏa sức biểu diễn phục vụ bà con. Các vở Tuồng được diễn ngay trong sân đình, tối nào sân khấu làng cũng đỏ đèn, có khi buổi chiều tiếng trống Tuồng lại vang vang giục giã mọi người đến xem. Đặc biệt, cả Quan họ và các tích Tuồng cổ đều do người làng thể hiện.

Hội pháo Đồng Kỵ được tổ chức trong khuôn viên của đình chùa và đền của làng được dựng ở phía Đông Bắc của làng bên bờ sông Ngũ Huyện Khê.

Đây là những kiến trúc tín ngưỡng tôn giáo cổ kính và tôn nghiêm của làng Đồng Kỵ-một làng cổ xưa và là làng tiểu nông đa canh, đa nghề điển hình của xứ Bắc-Bắc Ninh và của Việt Nam.

Về với lễ hội Đồng Kỵ, quý khách có dịp được chiêm ngưỡng các công trình đình, chùa cổ kính, hòa nhập với các hoạt động tâm linh tín ngưỡng và văn hóa dân gian đặc sắc, đồng thời có dịp chứng kiến quá trình đô thị hóa tiêu biểu của một làng tiểu nông điển hình của Bắc Ninh nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa truyền thống với các lễ nghi và sinh hoạt tâm linh, văn hóa được thể hiện tập trung trong ngày lễ hội./.

Nguồn: TTXVN

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi